AktualnościFederacja
Ważna lekcja poza boiskiem. „Cukrzyca. To, czego nie widać!” podczas meczu Polska – Szwecja
Mecz trwa 90 minut. Z cukrzycą żyje się przez całą dobę. Kontrolowanie poziomu glukozy, leczenie, planowanie posiłków i aktywności fizycznej – dla milionów ludzi to część codzienności. O cukrzycy i znaczeniu profilaktyki przypomni akcja edukacyjna „Cukrzyca. To, czego nie widać!”, zaplanowana na 17 listopada podczas meczu Polska – Szwecja na Tarczyński Arenie we Wrocławiu.
To kolejna odsłona inicjatywy Polskiego Związku Piłki Nożnej i Fundacji dla Dzieci i Dorosłych z Cukrzycą, organizowanej z okazji Światowego Dnia Cukrzycy, obchodzonego 14 listopada. Jej celem jest zachęcanie do badań profilaktycznych oraz zwiększanie świadomości na temat choroby i potrzeb osób, które z nią żyją. Natomiast w planach na 17 listopada i mecz Polski ze Szwecją jest: wyjście piłkarzy na rozgrzewkę w dedykowanej koszulce oraz stoiska do pomiaru glikemii na stadionie.
Według Międzynarodowej Federacji Diabetologicznej (IDF) w 2024 roku w Polsce z cukrzycą żyło około 3,1 miliona osób w wieku od 20 do 79 lat. Szacuje się, że niemal co piąta z nich nie miała rozpoznanej choroby.
Co różni cukrzycę typu 1 od 2?
Cukrzyca ma różne przyczyny, przebieg i sposoby leczenia. Najczęściej występują dwa typy:
Typ 1 – choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy niszczy komórki produkujące insulinę. Może rozwinąć się u dzieci i dorosłych. Wymaga codziennego podawania insuliny oraz monitorowania poziomu glukozy.
Typ 2 – organizm nie wykorzystuje skutecznie insuliny, a trzustka może z czasem produkować jej zbyt mało w stosunku do potrzeb organizmu. Na rozwój choroby wpływają m.in. predyspozycje genetyczne, stan zdrowia i styl życia. Objawy mogą przez lata pozostawać niezauważone.
Jakie są objawy cukrzycy?
Do sygnałów ostrzegawczych należą:
- wzmożone pragnienie i częste oddawanie moczu
- osłabienie i przewlekłe zmęczenie
- niezamierzona utrata masy ciała
- pogorszenie ostrości widzenia
- nawracające infekcje i trudno gojące się rany

W cukrzycy typu 1 objawy mogą narastać szybko. Jeśli towarzyszą im wymioty, ból brzucha, zaburzenia oddychania lub znaczne pogorszenie stanu ogólnego, konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna.
Cukrzyca nie zawsze daje jednak wyraźne objawy. Dlatego ważne są badania profilaktyczne, w tym laboratoryjne oznaczenie glukozy we krwi na czczo.
W kierunku cukrzycy typu 2 zaleca się badania co trzy lata po ukończeniu 45. roku życia. Osoby z czynnikami ryzyka, takimi jak nadwaga, nadciśnienie czy cukrzyca w najbliższej rodzinie, powinny wykonywać je co roku, niezależnie od wieku. Niepokojące objawy wymagają konsultacji z lekarzem bez czekania na kolejny termin badań.
Co ważne, choroba nie musi oznaczać rezygnacji ze sportu, nawet na najwyższym poziomie. Przykładami są Marcin Bułka, bramkarz reprezentacji Polski i ambasador Fundacji, oraz Jesper Karlstroem, reprezentant Szwecji i były piłkarz Lecha Poznań. Obaj żyją z cukrzycą typu 1 i zbudowali profesjonalne kariery.
Pod patronatem PZPN działa również „Słodka Polska”, skupiająca piłkarzy z cukrzycą typu 1, a Fundacja organizuje międzynarodowy turniej Insulin On Board Cup.
Przy cukrzycy typu 1 trening wymaga dodatkowego planowania – od kontroli glukozy po dostosowanie posiłków i dawkowania insuliny. Wysiłek może wpływać na poziom glukozy również po jego zakończeniu. Pompy insulinowe i sensory ułatwiają leczenie, ale nie zastępują codziennej uwagi i podejmowania decyzji.
To, czego nie widać
Alarm sensora w środku nocy, reagowanie na zmiany poziomu glukozy, dodatkowe przygotowania do treningu czy wyjścia ze znajomymi. Dla wielu osób z cukrzycą to codzienność, której otoczenie zwykle nie dostrzega. Chorobie mogą towarzyszyć zmęczenie i niepokój, a związane z nią obowiązki spoczywają również na bliskich, choćby rodzicach czuwających nad bezpieczeństwem dziecka. Zamiast zgadywać, jak pomóc, lepiej zapytać: „Jak mogę ci pomóc?”.
Osoby od 20. roku życia, ubezpieczone w NFZ, mogą skorzystać z bezpłatnego programu profilaktycznego „Moje Zdrowie”. Obejmuje on m.in. badanie poziomu glukozy we krwi. Aby z niego skorzystać, należy wypełnić ankietę na Internetowym Koncie Pacjenta, w aplikacji mojeIKP lub w przychodni podstawowej opieki zdrowotnej. Szczegóły dostępne są na stronie pacjent.gov.pl.